السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

102

تفسير الميزان ( فارسي )

وجه اين دلالت از اين قرار است كه الوهيت مطلقه هر كمالى را به طور مطلق داراست ، كمالات او محدود به هيچ حدى و مقيد به هيچ قيدى نيست ، و بنا بر اين قدرت او هم كه يكى از كمالات است مطلق است ، و جهل به همين معنا مشركين را وادار ساخت كه به منظور به ستوه آوردن رسول خدا و عاجز كردن خدا ، تقاضاى معجزه كنند ، و نفهميدند كه هيچ چيز خدا را عاجز نمىكند . علاوه بر اينكه نفهميدند نزول آيه مورد تقاضايشان موافق مصلحتشان نيست ، - همانطورى كه گفته شد - جرأت بر چنين تقاضايى ، خود باعث هلاكت تمامى آنها و قطع نسلشان مىشود . و دليل بر اينكه اين معنا به وجهى و تا اندازه اى مورد نظر آيه است اين است كه در ذيل اين احتجاجات مىفرمايد : « قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدِي ما تَسْتَعْجِلُونَ بِه لَقُضِيَ الأَمْرُ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَاللَّه أَعْلَمُ بِالظَّالِمِينَ » « 1 » . و در دو كلمه « نزل » و « ينزل » به تشديد از باب تفعيل دلالت بر اين هست كه مشركين معجزه اى را مىخواسته‌اند كه تدريجى باشد يا چند معجزه يكى پس از ديگرى باشد ، هم چنان كه آيات ديگرى هم كه تقاضاهاى ديگرشان را حكايت مىكند نيز دلالت بر اين معنا دارند ، مانند آيه « وَقالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنا مِنَ الأَرْضِ يَنْبُوعاً ، أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ - تا آنجا كه مىفرمايد - أَوْ تَرْقى فِي السَّماءِ وَلَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنا كِتاباً نَقْرَؤُه . . . » « 2 » و مانند : « وَقالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى رَبَّنا » « 3 » و نيز مانند آيه : « وَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْه الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً » « 4 » . البته از ابن كثير نقل شده كه وى ، دو كلمه مزبور را به تخفيف قرائت كرده است . * ( « وَما مِنْ دَابَّةٍ فِي الأَرْضِ وَلا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْه إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ . . . » ) * « دابة » هر حيوانى را گويند كه بر روى زمين بجنبد ، ولى بيشتر در اسب استعمال

--> ( 1 ) بگو اگر آنچه شما براى آن عجله مىكنيد پيش من بود ميان من و شما حكم مىشد ( كار يكسره مىشد ) و خدا به احوال ظالمان آگاه تر است . سوره انعام آيه 58 ( 2 ) و گفتند : ما هرگز به تو ايمان نمىآوريم تا آنكه براى ما چشمه اى از زمين بجوشانى ، و يا آنكه برايت بوستانى باشد - تا آنجا كه مىفرمايد - يا آنكه به فراز آسمان بالا روى ، و بالا رفتنت را هم باور نمىكنيم مگر اينكه كتابى برايمان بياورى كه آن را بخوانيم . سوره اسراء آيه 93 ( 3 ) و كسانى كه لقاى ما را اميد نمىدارند گفتند چرا بر ما فرشتگان نازل نشدند ؟ يا پروردگار خود را نمىبينيم . سوره فرقان آيه 21 ( 4 ) و كسانى كه كافر شدند گفتند : چرا قرآن يك دفعه بر او نازل نشد ؟ . سوره فرقان آيه 32